Posted by admin on September 2, 2010
BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ
1927′dc Werner Heisenberg tarafından belirsizlik (indeterminacy) ya da kesinsizlik (uncer-tainty) ilkesi adıyla ortaya atılan bu ilke hareket halindeki bir elektronun hem konumunun, hem de hızının aynı zamanda belirlenmesinin imkansız olduğunu ifade eder. Hans Plendi bunu gerçekleştirmeye çalışan fizikçileri karanlık bir odada hareket eden bir bilardo topununun konumu belirlemeye çalışan birisine benzetir, bu kişi topa (ya onu durdurmak, ya da onu yeni bir yönde döndürmek suretiyle) dokunduğu an onun konumunu değiştirir ve hızını da etkiler. Kesin ölçüm imkansızdır; başka deyişle gözlemci İle gözlemcinin araçları herhangi bir ölçüm işlemi sırasında fenomenin bir parçası olduklarından onun değişikliğe uğramasına neden olurlar.
Continue Reading »BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ
Categories: Ansiklopedi
| 
Tags: BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| 
No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BEKTAŞİLİK
Hacı Bektaş-Veli (öl. 1270-71)’ye nisbet edilen tarikata verilen ad. Hacı Bektaş, Bektaşi-1er arasındaki geleneğe göre, Hz.Ali soyundan olup altıncı İmam Musa el-Kazım neslinden gelmiş ve Lokman-ı Perende isimli bir mutasavvıf tarafından yetiştirilmiştir. Ahmed Yesevi ile görüşmüş ve onun manevi işaretleri üzerine Anadolu’ya geçmiş, Kırşehir yöresinde yerleşmiş, burada birçok derviş ve halife yetiştirip bunları çeşitli bölgelere tebliğ ve irşat göreviyle göndermiştir. Burada vefat etmiştir. Bektaşiliğin ilk dönemleri hakkında elimizde sağlam bilgiler olmamakla beraber, son zamanlarda daha çok Şİİ ve batini bir hüviyet kazandığını görüyoruz.
Continue Reading »BEKTAŞİLİK
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BEKTAŞİLİK, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BEDEVILIK HADARILIK
Bedevîlik: Sözlük anlamı zahir olmak, ortaya çıkmak, görünmek olan bedevilik İbn Haldun’un nazariyesinde bir başkasına göre önce çıkan, başlayan (hedavetü’ş-şey) iptida, iptidailik; buna bağlı olarak çölde oturan, çadırlarda yaşayan, kırda, arazide olan ve yerleşik hayata geçmeyen insanların genel hayatı tarzı demektir. Bedevilik İbn Haldun’a göre Hadarili-ğin karşıtıdır.
Continue Reading »BEDEVILIK HADARILIK
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BEDEVILIK, HADARILIK, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BEDEN RUH SORUNU
Ruh-beden sorunu, ruhun bedenle ne tür bîr ilişkisinin olduğu ve hangi özellik, işleve ve olayların ruhsal ya da l’iziksel olarak değerlendirilmesi gerekliğine dair felsefi sorunu ifade eder. Bu sorun hem ruh felsefesi, hem de psikoloji için temel niteliktedir.
Beden-ruh sorununun kavranmasında çözümleyici bir yol izlenmesi yerinde olacaktır.
Continue Reading »BEDEN RUH SORUNU
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BEDEN RUH SORUNU, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BAYRAMİLİK
Hacı Bektaş Veli’nİn, Halveti ve Nakşibendi tarikatlarının genel kural, akide ve törenlerini kendi görüşleriyle yeniden yorumlayarak kurduğu bir tarikattır.
1352 yılında doğduğu tahmin edilen Hacı Bayram, çeşitli medreselerde ilim tahsil ettikten sonra Bursa’da Müderris olmuştur. Fakat yaşadığı devirdeki tarikatlerin yaygınlığı ve tesiri onu tasvvuf yoluna itmiş, Halveti şeyhlerinden, zamanın ünlü mutasavvıfı Şeyh Hami-deddin’e bağlanmıştır. Onunla şehir şehir od-laşan, hatta Hacca da giden Hacı Bayram Veli, şeyhinin ölümünden sonra Ankara’ya dönmüş ve orada tarikatının temellerini atmıştır.
Continue Reading »BAYRAMİLİK
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BAYRAMİLİK, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BAYRAM
Bütün toplumlarda, belirli gün ve olayların şerefli ve uğurlu olduklarına inanılarak veya o günleri yâd etmek için hep bir arada sevinç içinde kutlanan günlere bayram denir. Bayram kelimesinin yapısı ve kökü hakkında açık bir bilgi yoktur. Kaşgarlı Mahmud Müslüman Türk boylarında çok az telâffuz farklariyle ortak olan bayram kelimesinin "sevinç" ve "süs" manasına gelen "bazram" kelimesinden alındığını, ancak Türklerin İslâm dinine girmeden evvel bayram günleri olmadığını söyler. Türklerin İslâmİ anlamda îd kelimesinin karşılığı olan bayramları yoktu, demek belki daha doğru olabilirdi. Zira kültür tarihimizle ilgili eserlerde, Türklerin bir arada sevinç içinde kutladıkları dinî-millî bayramların mevcut olduğu görülmektedir. Ancak bunlar daha çok ayine benzer kutlamalardır.
Continue Reading »BAYRAM
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BAYRAM, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BATILILAŞMA
Batı medeniyetini veya batılı milletleri taklit cime, onlara benzeme harekeli. (Batılılaşma, garbhlaşma, avrupalılaşma, modernleşme, asrîleşme, çağdaşlaşma da denir).
Avrupanın (sonradan Amerikanın da) başta teknolojisi olmak üzere siyasî, sosyal ve hatta kültürel sistemini aktarma ya da iktibas etmeye dayanan fikirler ve uygulamaların tamamı bu kavramın çerçevesine girer. Bu anlamda batılılaşma sadece Türkiye ile ilgili bir mesele değildir. Bütün İslâm dünyası ile birlikte, Rusya, Japonya, Hind, Çin ve giderek bütün Batı Avrupa ile Amerika (Amerika Birleşik Dcv-letleri-ABD) dışında kalan dünyanın meselesi olmuştur.
Continue Reading »BATILILAŞMA
Categories: Ansiklopedi
| Tags: Batılılaşma, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BATIL
Arapça bir kelime olup boşa gitmek, hükümsüz olmak, İfade etmemek anlamlarında kullanılır. Kelimenin etimolojik yapısı ile semantik anlamı arasında bir tür paradoksal bir ilişki var. Çünkü varolan, görülen, elle tutulan maddi bir nesne, canlı bir varlık veya soyut bir kavram reci varlığına rağmen hakikatte değildir. Bir sözün özel harf diziminden teşekkül eden varlığının maddi olarak varolmasına rağmen, geçerlilik düzleminde gerçeklik ifade etmemesi, bundan dolayı kaale alınmaya değer bulunmaması gibi. Eylem (fiil) düzleminde de benzer bir durumdan söz edilebilir. Örneğin kurallarına uygun vukubulmamış bir alışveriş, hukuk açısından batıldır, yani geçersiz ve hükümsüzdür.
Continue Reading »BATIL
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BATIL, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BAŞKALAŞMA
Başkalaşma, biyoloji ve sosyolojide bir türün kendi özelliğini kaybedip, bir başka tür haline dönüşmesi olayıdır. Böylelikle o tür, kendine ait birtakım özellikleri daha sonra kaybetmeye başlar. Bu değişikliğe o türün gelişim özellikleri neden olabileceği gibi, iklim ve çevre şartlan da neden olabilir.
Continue Reading »BAŞKALAŞMA
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BAŞKALAŞMA, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments
Posted by admin on September 2, 2010
BAŞKANLIK SİSTEMİ
Devlet başkanının aynı zamanda icra kuvveti, (yürütme gücü) nin başı olduğu ve karar alma sürecinde fiilî katkılarda bulunduğu yönetim biçimi. Başkanlık sistemi devlet başkanı-nıııyalnızca sembolik üstünlüğüyle diğeryetki-Ülerdcn ayrıldığı veya başbakanı ve diğer hükümet yetkililerini atama göreviyle yetkileri sınırlandırılmış sistemlerle zıt yapıdadır. Başkanlık sistemi ülkeden ülkeye bir çok farklılıklar gösterir, hatta başkan seçiminin genel seçimlerden ayrı bir zamanda yapıldığı Birleşik Devletler ve Fransa, sistemin işleyişi bakımından birbirinden ayrılır. Bu sistemin en İyi örneğini ABD sistemi verir.
Continue Reading »BAŞKANLIK SİSTEMİ
Categories: Ansiklopedi
| Tags: BAŞKANLIK SİSTEMİ, Sosyal Bilimler Ansiklopedisi
| No comments