BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ

BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ

1927′dc Werner Heisenberg tarafından belir­sizlik (indeterminacy) ya da kesinsizlik (uncer-tainty) ilkesi adıyla ortaya atılan bu ilke hare­ket halindeki bir elektronun hem konumu­nun, hem de hızının aynı zamanda belirlenme­sinin imkansız olduğunu ifade eder. Hans Plendi bunu gerçekleştirmeye çalışan fizikçile­ri karanlık bir odada hareket eden bir bilardo topununun konumu belirlemeye çalışan birisi­ne benzetir, bu kişi topa (ya onu durdurmak, ya da onu yeni bir yönde döndürmek suretiyle) dokunduğu an onun konumunu değiştirir ve hızını da etkiler. Kesin ölçüm imkansızdır; başka deyişle gözlemci İle gözlemcinin araçla­rı herhangi bir ölçüm işlemi sırasında fenome­nin bir parçası olduklarından onun değişikliğe uğramasına neden olurlar.

Continue Reading »BELİRSİZLİK (KESİNSİZLİK) İLKESİ

BEKTAŞİLİK

BEKTAŞİLİK

Hacı Bektaş-Veli (öl. 1270-71)’ye nisbet edi­len tarikata verilen ad. Hacı Bektaş, Bektaşi-1er arasındaki geleneğe göre, Hz.Ali soyun­dan olup altıncı İmam Musa el-Kazım neslin­den gelmiş ve Lokman-ı Perende isimli bir mutasavvıf tarafından yetiştirilmiştir. Ahmed Yesevi ile görüşmüş ve onun manevi işaretleri üzerine Anadolu’ya geçmiş, Kırşehir yöresin­de yerleşmiş, burada birçok derviş ve halife ye­tiştirip bunları çeşitli bölgelere tebliğ ve irşat göreviyle göndermiştir. Burada vefat etmiştir. Bektaşiliğin ilk dönemleri hakkında elimizde sağlam bilgiler olmamakla beraber, son za­manlarda daha çok Şİİ ve batini bir hüviyet ka­zandığını görüyoruz.

Continue Reading »BEKTAŞİLİK

BEDEVILIK HADARILIK

BEDEVILIK HADARILIK

Bedevîlik: Sözlük anlamı zahir olmak, ortaya çıkmak, görünmek olan bedevilik İbn Hal­dun’un nazariyesinde bir başkasına göre önce çıkan, başlayan (hedavetü’ş-şey) iptida, iptida­ilik; buna bağlı olarak çölde oturan, çadırlar­da yaşayan, kırda, arazide olan ve yerleşik ha­yata geçmeyen insanların genel hayatı tarzı de­mektir. Bedevilik İbn Haldun’a göre Hadarili-ğin karşıtıdır.

Continue Reading »BEDEVILIK HADARILIK

BEDEN RUH SORUNU

BEDEN RUH SORUNU

Ruh-beden sorunu, ruhun bedenle ne tür bîr ilişkisinin olduğu ve hangi özellik, işleve ve olayların ruhsal ya da l’iziksel olarak değer­lendirilmesi gerekliğine dair felsefi sorunu ifa­de eder. Bu sorun hem ruh felsefesi, hem de psikoloji için temel niteliktedir.

Beden-ruh sorununun kavranmasında çö­zümleyici bir yol izlenmesi yerinde olacaktır.

Continue Reading »BEDEN RUH SORUNU

BAYRAMİLİK

BAYRAMİLİK

Hacı Bektaş Veli’nİn, Halveti ve Nakşibendi tarikatlarının genel kural, akide ve törenlerini kendi görüşleriyle yeniden yorumlayarak kur­duğu bir tarikattır.

1352 yılında doğduğu tahmin edilen Hacı Bayram, çeşitli medreselerde ilim tahsil ettik­ten sonra Bursa’da Müderris olmuştur. Fakat yaşadığı devirdeki tarikatlerin yaygınlığı ve te­siri onu tasvvuf yoluna itmiş, Halveti şeyhle­rinden, zamanın ünlü mutasavvıfı Şeyh Hami-deddin’e bağlanmıştır. Onunla şehir şehir od-laşan, hatta Hacca da giden Hacı Bayram Ve­li, şeyhinin ölümünden sonra Ankara’ya dön­müş ve orada tarikatının temellerini atmıştır.

Continue Reading »BAYRAMİLİK

BAYRAM

BAYRAM

Bütün toplumlarda, belirli gün ve olayların şerefli ve uğurlu olduklarına inanılarak veya o günleri yâd etmek için hep bir arada sevinç içinde kutlanan günlere bayram denir. Bay­ram kelimesinin yapısı ve kökü hakkında açık bir bilgi yoktur. Kaşgarlı Mahmud Müslüman Türk boylarında çok az telâffuz farklariyle or­tak olan bayram kelimesinin "sevinç" ve "süs" manasına gelen "bazram" kelimesinden alındı­ğını, ancak Türklerin İslâm dinine girmeden evvel bayram günleri olmadığını söyler. Türk­lerin İslâmİ anlamda îd kelimesinin karşılığı olan bayramları yoktu, demek belki daha doğ­ru olabilirdi. Zira kültür tarihimizle ilgili eser­lerde, Türklerin bir arada sevinç içinde kutla­dıkları dinî-millî bayramların mevcut olduğu görülmektedir. Ancak bunlar daha çok ayine benzer kutlamalardır.

Continue Reading »BAYRAM

BATILILAŞMA

BATILILAŞMA

Batı medeniyetini veya batılı milletleri taklit cime, onlara benzeme harekeli. (Batılılaşma, garbhlaşma, avrupalılaşma, modernleşme, as­rîleşme, çağdaşlaşma da denir).

Avrupanın (sonradan Amerikanın da) başta teknolojisi olmak üzere siyasî, sosyal ve hatta kültürel sistemini aktarma ya da iktibas etmeye dayanan fikirler ve uygulamaların tamamı bu kavramın çerçevesine girer. Bu anlamda batılılaşma sadece Türkiye ile ilgili bir mesele değildir. Bütün İslâm dünyası ile birlikte, Rus­ya, Japonya, Hind, Çin ve giderek bütün Batı Avrupa ile Amerika (Amerika Birleşik Dcv-letleri-ABD) dışında kalan dünyanın meselesi olmuştur.

Continue Reading »BATILILAŞMA

BATIL

BATIL

Arapça bir kelime olup boşa gitmek, hüküm­süz olmak, İfade etmemek anlamlarında kulla­nılır. Kelimenin etimolojik yapısı ile semantik anlamı arasında bir tür paradoksal bir ilişki var. Çünkü varolan, görülen, elle tutulan mad­di bir nesne, canlı bir varlık veya soyut bir kav­ram reci varlığına rağmen hakikatte değildir. Bir sözün özel harf diziminden teşekkül eden varlığının maddi olarak varolmasına rağmen, geçerlilik düzleminde gerçeklik ifade etmeme­si, bundan dolayı kaale alınmaya değer bulun­maması gibi. Eylem (fiil) düzleminde de ben­zer bir durumdan söz edilebilir. Örneğin ku­rallarına uygun vukubulmamış bir alışveriş, hukuk açısından batıldır, yani geçersiz ve hü­kümsüzdür.

Continue Reading »BATIL

BAŞKALAŞMA

BAŞKALAŞMA

Başkalaşma, biyoloji ve sosyolojide bir tü­rün kendi özelliğini kaybedip, bir başka tür ha­line dönüşmesi olayıdır. Böylelikle o tür, ken­dine ait birtakım özellikleri daha sonra kaybet­meye başlar. Bu değişikliğe o türün gelişim özellikleri neden olabileceği gibi, iklim ve çev­re şartlan da neden olabilir.

Continue Reading »BAŞKALAŞMA

BAŞKANLIK SİSTEMİ

BAŞKANLIK SİSTEMİ

Devlet başkanının aynı zamanda icra kuvve­ti, (yürütme gücü) nin başı olduğu ve karar al­ma sürecinde fiilî katkılarda bulunduğu yöne­tim biçimi. Başkanlık sistemi devlet başkanı-nıııyalnızca sembolik üstünlüğüyle diğeryetki-Ülerdcn ayrıldığı veya başbakanı ve diğer hü­kümet yetkililerini atama göreviyle yetkileri sı­nırlandırılmış sistemlerle zıt yapıdadır. Baş­kanlık sistemi ülkeden ülkeye bir çok farklılık­lar gösterir, hatta başkan seçiminin genel se­çimlerden ayrı bir zamanda yapıldığı Birleşik Devletler ve Fransa, sistemin işleyişi bakımın­dan birbirinden ayrılır. Bu sistemin en İyi örneğini ABD sistemi verir.

Continue Reading »BAŞKANLIK SİSTEMİ