CUMHURİYETTEN GÜNÜMÜZE EKONOMİYE GENEL BAKIŞ VE EKONOMİK SİSTEMİN TEMEL KURUMLARI(özet)

Cumhuriyet ilk kurulduğunda osmanlıdan çok kötü durumda bir ekonomi ve pek çok dış borç devralmıştı. Bunun altından kalkabilmek için devlet tüm üretimi kendi yapmak durumundaydı. Öncelikle bankalar kurularak halkın parası buralarda toplanmış bunlar yatırımlarda kullanılarak devlete maddi kaynak sağlamıştır. Tüm üretim devlet eliyle yapılmaktaydı.Ekonomi tamamen içe dönmüş yerli malı kullanımı teşvik edilmişti. Halk üretime organize olmayan ilkel yöntemlerle katkı sağlayabiliyordu. Bu dönemin üretimi sadece temel ihtiyaçlarala sınırlı kalmıştır.Bu yıllarda ekonominin temel kurumları bankalar ve devlet idi.

Çok partili döneme geçilmesi ile birlikte ekonomi dışa açılmaya başladı. İhraç malları piyasada rekabet yarattı. Ve dış borç alınmaya başlandı.Ancak bu dış borçların kullanım alanları sınırlandırıldığı için dış kaynaklar ekonomimizi dışa bağımlı hale getirme politikalarını uygulamaya başladılar.Alınan borç sanayide kullanılamadığından üretime katkısı olamadı. Bu dönem belirli kesimin sermaye biriktirmesi mümkün oldu ve bunlar dış ortakla birtakım sanayi yatırımlarına başladılar. Yerli malı kullanma stratejisinden vaz geçildi.Bu dönemde ekonominin kurumları bankalar ve dış ortaklı firmalar, dış borçlar ile yerli sermayenin fabrikaları idi.

70 lerde ülke ekonomisi iyice geriledi. Dış borç alınamayınca ekonomide çöküş yaşandı.Bu dönemlerde ülke içine yabancı malların girişinde yüksek gümrük oranları uygulanmaktaydı. Özal döneminde bu gümrük kısıtları kaldırıldı, ihracat ve döviz bulundurma serbest bırakıldı. Bu dönemde yurt dışı kaynaklı mallar ülke pazarını ele geçirdi. Küçük ölçekli yerli işletmeler bu mallarla rekabet edemedikleri için battı. Üretim azalınca ithalat yapılamdı ve ihracat –ithalat dengesizliği ekonomiyi kötüye götürdü. Dış borç kullanımı arttı. Halk bu dönemde tüketime alıştı lüks alların tüketimi çoğaldı. Tüketim toplumu yaratıldı. Bu dönemde ekonominin kurumları ihracat yapan firmalar oldu.

Bu dönemde ihracata katılabilen yerli sermaye sahipleri sermaye birkimi yaparak sanyinin gelişimini destekledi. İş gücü ucuz olduğu için genelde dış kaynaklı ve montaj sanayine dayalı ürünlerin ithalatıda yapılmaya başlandı.

Günümüzde halk tamamen tüketim toplumu durumunda. Üretim var ama banka kredileri ve kredi kartları sayesinde insanlar kazandıklarından fazlasını harcıyorlar. Ve buda ekonomide kriz yaşanmasına sebep oluyor. Artık halkın alım gücü iyice düştü. Bu durumda alışveriş olmayınca fiyatlar aşağı indi ve enflasyon azaldı . Ancak bu enflasyonun azalmasının sebebi ekonomik gelişme değil alım gücünün düşmesi, tüketimin durması. Ekonominin kurumları bu gün özel bankalar , Devlet(bddk, merkez bankası, maliye bakanlığı) , tüsiad, ımf ve dünya bankası , işveren kuruluşlar, sendikalar dır.